Wie met pensioen overweegt naar Spanje te verhuizen krijgt te maken met een paar belastingvragen. Ik leg de hoofdlijnen uit zoals een Nederlandse fiscalist mij ze meestal samenvat.
In het kort: Tussen Nederland en Spanje geldt een belastingverdrag dat regelt waar u welk type pensioen aangeeft. De hoofdlijnen voor wie als resident in Spanje woont:
- AOW wordt doorgaans belast in Nederland (bronland), met progressievoorbehoud in Spanje.
- Overheidspensioen (zoals ABP voor ambtenaren) is in beginsel belastbaar in Nederland.
- Particulier pensioen (werkgeverspensioen, lijfrente) is op basis van het verdrag in principe in Spanje belastbaar, met uitzonderingen bij hoge bedragen of als Nederland nog heffingsrechten houdt.
Dit zijn de hoofdregels. Uw exacte situatie hangt af van de aard van uw pensioen, de hoogte, eventuele protocolwijzigingen en uw fiscale woonplaats. Dit blog is geen fiscaal advies: laat uw situatie altijd doorrekenen door een Nederlands-Spaanse fiscalist.
Wanneer bent u fiscaal inwoner van Spanje?
Spanje beschouwt u doorgaans als fiscaal inwoner als u meer dan 183 dagen per kalenderjaar in Spanje verblijft, of als uw economische middelpunt daar ligt. Als fiscaal inwoner geeft u uw wereldwijde inkomen aan in Spanje, via aangifte Modelo 100. Bent u dat niet, dan blijft u in Nederland aangifteplichtig en betaalt u in Spanje alleen op Spaanse bronnen (zoals huur van een Spaanse woning, via Modelo 210). Het verschil tussen resident en niet-resident leest u in resident worden in Spanje.
AOW: meestal Nederland
De AOW is een wettelijke socialezekerheidsuitkering. Onder het verdrag belast Nederland deze uitkering doorgaans als bronland. In Spanje wordt de AOW dan opgenomen voor het progressievoorbehoud: het meegerekend om uw Spaanse tarief over uw andere inkomen vast te stellen, maar er wordt geen Spaanse belasting over de AOW zelf geheven. Het netto-effect: u betaalt in Nederland over uw AOW, en uw Spaanse tarief over de rest van uw inkomen kan iets hoger uitvallen door het progressievoorbehoud.
Particulier pensioen: meestal Spanje, met grenzen
Onder het verdrag tussen Nederland en Spanje is de hoofdregel dat particulier pensioen (denk aan een werkgeverspensioen of lijfrente uitgekeerd door een verzekeraar) belastbaar is in het woonland, dus Spanje als u daar resident bent.
Het verdrag kent echter uitzonderingen. Bij overschrijding van bepaalde grenzen of bij specifieke pensioenvormen kan Nederland het recht behouden om te heffen. Recent zijn er aanpassingen in de uitvoering geweest die juist hier de complexiteit toevoegen. Dit is dus precies het punt waar u zonder fiscalist op blind vlieg te makkelijk fout zit.
Overheidspensioen (ABP en vergelijkbaar): meestal Nederland
Pensioen dat voortvloeit uit een vroegere dienstbetrekking bij de Nederlandse overheid (denk aan ambtenaren, leraren in het openbaar onderwijs, militairen) wordt in het verdrag doorgaans toegewezen aan Nederland. U betaalt dan over dat pensioen in Nederland, zoals u dat zou doen als u in Nederland was blijven wonen. In Spanje is het normaal gesproken weer onderwerp van het progressievoorbehoud.
Spaanse vermogensbelasting en uw pensioenpotje
Spanje kent een vermogensbelasting (Impuesto sobre el Patrimonio) en sinds 2023 een aanvullende vermogensbelasting voor grote vermogens (Impuesto Temporal de Solidaridad de las Grandes Fortunas). In Andalusië is de regionale vermogensbelasting voor inwoners feitelijk geneutraliseerd, waardoor met name voor middelgrote vermogens deze regio gunstig blijft. De temporary solidariteitsheffing kan boven 3 miljoen euro netto wel relevant zijn. Pensioenrechten worden doorgaans niet als belastbaar vermogen meegerekend, maar uitgekeerde bedragen vallen onder uw inkomensbelasting.
Modelo 100: uw aangifte in Spanje
Als fiscaal inwoner dient u jaarlijks Modelo 100 in (de Spaanse inkomstenbelasting voor inwoners). De aangifteperiode loopt doorgaans van april tot eind juni voor het voorgaande belastingjaar. U geeft uw wereldwijde inkomen aan, ook uw Nederlandse pensioen, en het verdrag wordt toegepast om dubbele heffing te voorkomen (vrijstelling met progressie of verrekening, afhankelijk van het soort inkomen).
Voor wie pensioen heeft is dit één van de belangrijkste praktische verschillen met Nederland: u doet niet meer uw Nederlandse aangifte als binnenlands belastingplichtige, maar wordt buitenlands belastingplichtig in Nederland (Modelo NL: aangifte M of C, afhankelijk van uw situatie), en gewoon binnenlands in Spanje.
Praktische volgorde voor wie de stap maakt
- Voorbereiding (12 maanden voor emigratie): laat een Nederlands-Spaanse fiscalist uw pensioenbronnen in kaart brengen en doorrekenen wat netto verschuift. Doe dit voor u verhuist, niet erna.
- Emigratie regelen: residentie aanvragen, empadronamiento, Spaanse bankrekening, zorgverzekering en eventueel een Spaans testament.
- Eerste jaar: tijdig uw woonplaatsverklaring (certificado de residencia fiscal) regelen bij de Spaanse fiscus, en deze indienen bij uw Nederlandse pensioenuitvoerder zodat de juiste inhouding wordt toegepast.
- Jaarlijks: aangifte Modelo 100 in Spanje, plus uw buitenlands belastingplichtige aangifte in Nederland.
Heeft het zin om eerder met pensioen te gaan dan in Nederland?
Voor sommigen wel. De Spaanse pensioenleeftijd ligt rond 66 jaar en stijgt geleidelijk. Wie eerder vervroegd met pensioen wil en in Spanje gaat wonen, kan met de juiste structuur (bijvoorbeeld een gespreide afkoop van een lijfrente in jaren met laag overig inkomen) fiscaal voordeel halen. Maar opnieuw: dit is bij uitstek een terrein voor uw fiscalist.
Veelgestelde vragen
Moet ik mijn AOW echt in Spanje aangeven?
Voor het progressievoorbehoud ja, voor de heffing nee. De heffing blijft in Nederland.
Hoe voorkom ik dat over mijn particulier pensioen dubbel wordt geheven?
Met de juiste woonplaatsverklaring bij uw pensioenuitvoerder. Daarmee wordt in Nederland (waar van toepassing) niet of beperkt ingehouden, en betaalt u in Spanje volgens het Spaanse tarief.
Is Andalusië fiscaal het gunstigst?
Voor pensioen-inkomen verschillen de regionale tarieven beperkt; voor vermogen en erfenis loopt Andalusië juist gunstig voor naaste familie. Voor maatwerk is een berekening per situatie nodig.
Hoe verhoudt zich dit tot box 3?
Voor uw Nederlandse vermogen verandert er na emigratie veel. Box 3 op de Nederlandse woning vervalt als u die verkoopt; op uw Spaanse woning gelden andere regels. Lees box 3 en uw Spaanse vastgoed en Spaans testament.
Hoe ik u hierbij help
Ik ben geen belastingadviseur en heb geen WFT. Wat ik wel doe: ik verbind u via mijn netwerk met een Nederlands-Spaanse fiscalist die deze materie elke dag doet, en die uw situatie precies doorrekent voor u verhuist. Zo voorkomt u verrassingen achteraf en weet u vooraf wat u netto overhoudt. Begint u eerst met een woning, dan past huis kopen aan de Costa del Sol of de investeringsscan op uw situatie.
Loopt u hier zelf tegenaan? Ik denk graag met u mee, eerlijk en zonder verplichtingen. Plan gerust een vrijblijvend gesprek.
Anouar, de Fixer van de Costa del Sol
